Jakie zabytki kryją się w Strzelcach Krajeńskich
Pomimo niszczących działań wojennych do dnia dzisiejszego zostały się niektóre budowle zabytkowe . Do dzisiejszych czasów przetrwały wiekowe budowle starego Friedeberga. Mieszkańcy tej miejscowości dołożyli wielkich starań, aby odbudować wiele cennych pamiątek kultury. Postaram się opisać najistotniejsze zabytki znajdujące się w tym mieście. Tak więc do najważniejszych zachowanych zabytków nie sposób nie zaliczyć Kościoła Mariackiego. Wzniesiony został w drugiej połowie XIII wieku . Kościół wykonany jest z cegły. Przyziemna, masywna wieża wykonana jest z granitowych kostek . Dekorację wieży stanowią trzy ostrołukowe blendy oraz dwudzielne profilowane okna. Parter zachodniej elewacji wieży jest w posiadaniu ceglanego ostrołukowego portalu. Kościół ten jest świątynią trójnawową z troszkę wysuniętą częścią prezbiterialną. Wnętrze świątynie dzielą arkady spoczywające na ośmiobocznych ceglanych filarach. W wieku XIX powstały dodatkowo dwie kruchty obok korpusu głównego kościoła . Z kart historii wiemy, że kościół ten nie pierwszy już raz był odbudowywany. W 1433 husyci bowiem spalili ten przybytek. Momentalnie jednak wzięto za jego odbudowę . Wtedy to właśnie postanowiono dobudować do północnej ściany kościoła zakrystię. Parę stuleci później, bo w latach 1855 – 1860 nastąpiły następne zmiany. Przypruto duże okna, wprowadzono empory a wnętrze z kolei otynkowano. W związku ze spaleniem świątyni w 1945 r. runęło drewniane sklepienie nawy głównej oraz drewniany hełm kościoła. Odbudowa kościoła miała nastąpiła w latach 1971 – 1973. Interesującym zabytkiem znajdującym się na terenie Strzelec Krajeńskich jest zespół średniowiecznych fortyfikacji obronnych. Zespół tych fortyfikacji obejmuje między innymi miejskie mury obronne, Bramę Młyńską oraz Basztę Więzienną. Warto wspomnieć słówko o tym, że miejskie mury obronne stanowią najstarsze w tym regionie budowle tego typu. Mury te powstawały w granicach około dwudziestu lat, od około 1272 do 1290 r. . W pewnej części wbudowywane były z trwałego budulca jakim były pozostawione przez lodowiec głazy narzutowe. Stawiano je przede wszystkim warstwami poprzez oddzielanie każdego niemal poziomu drobnymi okrzeskami. Warstwy te charakteryzują się zróżnicowaną szerokość w różnych odcinkach muru. Na temat tych murów wspomnę jeszcze, że otaczały średniowieczne miasto na odcinku 1700 m. Konserwacja tego oto zabytku odbyła się w drugiej poł. lat 80 – tych . Będąc w Strzelcach nie sposób nie zwrócić uwagi na Bramę Młyńską, która dawniej stanowiła system fortyfikacji miejskich. Budynek ten postawiony jest na planie prostokąta.
Wymurowany został z cegły o układzie wendyjskim. Budowla ta jest czterokondygnacyjna. Godnym elementem budowy tej bramy jest strona polna zaakcentowana ryzalitem z ostrołukową niszą. Właśnie w niej znajdowała się prowadnica, którą spuszczano do obrony. Północną część ściany zaopatrzona jest w wykusz latrynowy. Przejdźmy do szczytu bramy. Dekorowany jest on sterczynami oraz ażurowymi wimperga- mi. Odnośnie strony miejskiej zdobiona jest wysokimi tynkowanymi blendami. Dawniej Brama Myśliwska mogła się poszczycić dodatkowych urządzeń fortyfikacyjnych zwiększających obronność budowli . Dodatkowym wzmocnieniem dla tej bramy była wysunięta w kierunku wschodnim szyja zwieńczona okrągłym barbakanem. Urządzenia te uległy likwidacji w 1736 r. Obecnie funkcjonuje tam Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia. Cennym zabytkiem tej miejscowości jest na pewno baszta więzienna postawiona w XIV w. Baszta ta znajduje się w północnej części Starego Miasta u wylotu ul. Nowa Brama. Budynek Wybudowany został na planie prostokąta. Baszta cechuje się tym, że dolna część niej zbudowana jest z kamienia, zaś wyższa z cegły. Część ceglana ma kształt zaokrąglonego prostokąta zakończonego platformą widokową i górującym nad nią ceglanym stożkiem. Dawniej pełniła funkcję więzienną i magazynu na proch . Na sam koniec myślę, że warto wspomnieć jeszcze o ratuszu wzniesionym w latach 1872 – 1876. Zabytek ten jest piętrową budowlą neorenesansową posiadającą pięcioosiową elewację frontową. Brama cieszyć się może obecnością ozdobnych dwuskrzydłowych drzwi płycinowych. Sama elewacja i piwnicy jest udekorowana układem błoni w tynku. Główna fasada ratusza posiada duże otwory okienne zwieńczone łukiem pełnym. Przejdźmy w tym momencie do krótkiej charakterystyki wnętrza tego okazałego ratusza. Wewnątrz znajduje się ozdobny hol oraz sala narad rady miejskiej. Reszta pomieszczeń nie posiada jakiegoś przyciągającego większą uwagę stylu. Po II wojnie światowej budynek ten stał się siedzibą Miejskiej Rady Narodowej, Sądu Powiatowego, Domu Kultury oraz Biblioteki Publicznej. Strzelce Krajeńskie więc mimo okrutnym przeciwnością losu ma ciekawych pomników historii. Warto się tam będąc zwrócić na nie większą uwagę.